W krainie jedwabiu #2

Lubitel 166B, Foma 200.

Druga część wyprawy po dawnym zakładzie Ortal-u. Stan na rok 2009.

W krainie jedwabiu.

Lubitel 166b Foma 100.

Niewyraźny obraz, powoli zacierająca się historia.
Dziś początek krótkiej podróży do przeszłości oraz wizyta w miejscu, którego już nie ma.
Zakłady Przemysłu Jedwabniczego "Ortal", czyli dawna fabryka Karola Teodora Buhle,
zlokalizowana na Bałutach w Łodzi.

Fabryczny Mix

Fabryka Oskara Mixa, MZ-50 Rollei Superpan 200, D76 1+3.

Pewne miejsca można mijać przechodząc ulicą, będąc przekonanym, że okolicę zna się już dobrze i
wychodząc z przeświadczenia, że pewnością nie ma tu nic ciekawego... Bardzo można się mylić.
Biorąc pod uwagę, że wrażenie wywołują najczęściej  tylko miejsca wielkie i monumentalne, bardzo
łatwo przegapić to, co mniejsze, lecz z pewnością nie mniej ciekawe. To chyba najlepsza puenta tego
odkrycia.

"Pierwszy stopień zasilania"

Elektrownia  zakładów - "Pierwsza"

 

Ruda Pabianicka ( w latach 1923-45 niezależne miasto) - miejsce obecnie kojarzone z
wypoczynkowo-letniskową częścią Łodzi, niegdyś również związane z wielkim przemysłem.

Elektrownia Ludwika Hausmana, Flexaret VI, Kodak PORTA 400.

Pisząc w wielkim skrócie : fabryczna historia okolic ul. 3-go Maja sięga 1870r , a miejsce
i jego rozwój związane jest z takimi postaciami jak: Ernst Mueller i Ludwik Hausman.
W późniejszych latach doszło do połączenia zakładu Hausmana z ZPJ "Pierwsza", zaś
ostateczny koniec całego kombinatu włókienniczego nastąpił wiosną 2010r. 
 Poniżej krótka relacja z obiektu, o którym w pierwszej kolejności należy
napisać: "tego już nie ma",  dla porównania dzisiejszy widok na okolicę.

TiF - 3

Trochę inna ....faktura.

Kolejny kadr najdłuższego budynku w Manufakturze, tym razem widok od strony multikina.

MZ-50, Fujicolor 100 @80.

Tif - 2

    
Trochę inna ....faktura. 

  Dziś okolice galerii handlowej i wyjście na rynek.

Mz-50, Fujicolor 100 @80.

Tif - 1

Trochę inna ....faktura

Na początek wędrówki przez obecną Manufakturę, najdłuższy z najstarszych budynków (266m)
wielkiego kompleksu fabrycznego, czyli dawna wykańczalnia.

MZ-50, Fujicolor 100 @80.

Fabryka Grohmana

Przędzalnia cienkoprzędna Henryka Grohmana

 ( ZPB im. Obrońców pokoju "Uniontex")

 

Fabryka Ludwika Grohmana, Pentax K100D Super

Powstanie tego budynku datowane jest na 1888r. Autorstwo (choć nie jest to potwierdzone)
przypisywane jest Hilaremu Majewskiemu głównemu architektowi wielu miejskich budowli w
tamtych czasach.

Charakterystyczny biały obrys na bocznej ścianie i posadzka to pozostałość po parterowym budynku
warsztatowym, którego dach na przestrzeni lat uległ zawaleniu. Gdzieś z samego narożnika tej
dawnej hali ukazuje się taki oto widok.

W cieniu Steigerta

Według Reymonta Łódź to miasto: "Tysiąca kominów, stu pałaców i jednej ulicy".
Tak było z pewnością kiedyś, obecnie z mitycznego tysiąca kominów fabrycznych pozostało ich
nie więcej niż 60 w całym mieście, a miejsc gdzie można trafić komplet w postaci fabrycznego
kompleksu (fabryka, komin, willa) to już prawdziwa rzadkość. Po upadku przemysłu
najłatwiej zaadaptować na nowe cele było wille i pałace, z fabrykami jest różnie (sporo zostało już
tylko na zdjęciach). Najgorzej rzecz jednak się ma z kominami, te - o ile nie obrosły w anteny
nadawcze - najszybciej znikały z krajobrazu Miasta Włókniarzy.

Theodor Steigert, MZ- 50, Rollei Superpan 200, D76 1+3.

Tym bardziej można się więc cieszyć, gdy udaje się odnaleźć miejsca gdzie wiele z tego uroku
pozostało do dziś, dzięki czemu można wyobrazić sobie jak wiele podobnych miejsc Łodzi
mogło wyglądać ponad 100 lat wstecz.

Takim właśnie przykładem jest Fabryka Steigerta przy ulicy Milionowej.

Karol Teodor Buhle

Dziś słów kilka o zanikaniu

Wyburzanie Ortalu, Flexaret VI, Foma 200

W mieście jest trochę tak, jak w przyrodzie: pewne procesy następują tak wolno, że najczęściej widać
tylko etapy: początkowy i końcowy. Jeśli jednak pokusić się o zatrzymanie tego procesu w wydaniu
poklatkowym, wtedy wszystko można prześledzić bardziej szczegółowo.

Na zdjęciach fabryka Karola Teodora Buhle ( fragment widoczny po prawo) uruchomiona - według
zdobytych danych - w roku 1897,  wielokrotnie przebudowywana i modernizowana w ciągu
ubiegłego wieku. Mimo otynkowania i zmiany rodzaju okien, na ścianach wciąż widać kilka
charakterystycznych elementów wyróżniających budynki przemysłowe Ziemi Obiecanej. W głębi
nowsza część - magazynowo-biurowa dobudowana po drugiej wojnie światowej.

Przestrzeń niepamięci.

Fabryka Osprzętu Samochodowego "Polmo" (Fabryka Adama Ossera)

Są takie miejsca gdzie wszystko się zaczyna, oto opowieść o jednym z nich.

Wielka fabryczna hala z wieżą  mimo upływu lat wciąż dumnie dominuje nad jednym ze skrzyżowań
w Mieście Włókniarzy. Fabryka ta powstała w latach 1902-1903, widoczny tu ponad stuletni
fabryczny gmach, to dawna przędzalnia bawełny, w ubiegłym wieku przemysł około-motoryzacyjny
zajął miejsce wytwarzanej bawełny. Dziś choć bez wyraźnego przeznaczenia, budynek ten trwa będąc
znakiem swoich czasów.

Fabryka Adama Ossera, Flexaret VI, Rollei Pan 25, R09 1-50.

Uliczny bruk z torowiskiem tramwajowym, czy stare wykrzywione chodnikowe płyty wręcz idealnie
dopasowują się do całej scenerii. Z tej pozycji wygląda to interesująco, czas jednak przyjrzeć się
samemu miejscu trochę bliżej.